Paardentaal is een gratis digitaal paardenmagazine samengesteld voor de bewuste paardenliefhebber.

Transpersoonlijk bewustzijn en paarden

by <a href='https://paardentaal.smallteaser.com/user/dirkvangheluwe' class='captionLink'>Dirk Van Gheluwe</a>
by Dirk Van Gheluwe

Het transpersoonlijk bewustzijn is al duizenden jaren iets waar wijze meesters zich mee bezig houden. Wat kan het transpersoonlijk bewustzijn voor paardenmensen betekenen?

Een paard brengt je weer in contact met de stilte, met je echte zelf, je echte behoeften.

Wanneer ik bij onze paarden ben, of nog maar aan ze denk, voel ik mijn gevoelens in mijn lichaam stromen. Op dat moment wéét ik dat ik méér ben dan een oud lichaam en een verstarde ziel, vastgeklonken aan clichés en routines. Voor even ben ik van mijn kleine geconditioneerde “ik” verlost en voel ik me “één met het leven”. Paarden zijn echt goed in dit soort krachten en gevoelens naar boven brengen. Heel soms betekent zo'n ervaring het begin van een veranderingsproces. In mijn geval heeft het geleid tot een engagement in de dierenzorg, meer liefde voor de natuur, interesse voor ecologie. Dit soort ervaringen kunnen met iedereen gebeuren. We kunnen leren er meer aandacht aan te besteden.

Paarden kennen het geheim van vrij en tegelijk verbonden zijn. Van levensgevoel, van alle soorten van vrijheidsgevoel, speelsheid en directheid van gedrag. Ze zijn in staat om op elke situatie een spontane, eerlijke reactie te geven. Dat is wat ze voor mij zo aantrekkelijk maakt, en het heeft niets met hun uiterlijke schoonheid te maken. Ze bewegen, ze stralen, ze voeden direct de gevoelens van het hart: liefde, ontroering, verlangen, verbondenheid… als wij het er maar niet uit-trainen. 

Receptiviteit en echtheid is iets heel bijzonders dat we moeten erkennen en respecteren.

Iedereen die min of meer bewust leeft ontwikkelt voortdurend nieuwe kwaliteiten, m.a.w. hij of zij verandert via processen van groei, aanpassing, loslaten. Deze ontwikkeling is belangrijk, omdat wij een grote verantwoordelijkheid hebben om onze vrienden en familie -en onze paarden- een goed leven te bezorgen. We hebben bepaalde kwaliteiten nodig om dat te doen. Vanuit mijn ervaringen zie ik - in alle voorlopigheid - als belangrijke (psychologische) kwaliteiten: empathie, respect, echtheid, duidelijkheid, vrijheid, eerlijkheid, ruimte scheppen en levendigheid. Er zijn er vast nog meer.

Paarden zijn echte leermeesters. Ze bieden elke dag nieuwe ervaringen en af en toe een echte levensles. Soms brengen ze ook “persoonlijke materies” naar boven. Ze spiegelen de energie die je zelf uitstraalt. Op die manier leer je hoe je je moet gedragen. Zo met elkaar leven en omgaan brengt meer bewustwording, meer harmonie en meer welzijn. Je groeit door je eigen pad te bewandelen, nieuwe inzichten, andere reactiepatronen en nieuwe houdingen te leren.

Ik zie de mens als een energie- of krachtbron met bewustzijn. Bewustzijn is het vermogen zichzelf te ordenen, te integreren en te transformeren. Dat laatste betekent omvormen, iets nieuws doen ontstaan in relatie met de ander en met de wereld. Het zich steeds opnieuw voltrekkend proces van omvorming (bewustwording) wijst op het ietwat speciale “spiritueel” aspect van ons bewustzijn. Elke mens kan meer bewust worden, meer betrokken geraken, zijn gevoel beter afstemmen, zowel naar binnen als naar buiten. Wat die bewustwording en wat die eigen weg is, is voor iedereen verschillend. Wanneer ik spreek over mijn persoonlijke groei bedoel ik mijn mogelijkheden om samen met onze paarden te leven en te werken. Dit betekent mezelf kunnen zijn, connectie of verbinding kunnen maken en met onze paarden communiceren.

Hoe komt het dat niet iedereen bewust zijn eigen weg volgt, of hoe en waarom geraken mensen de weg naar meer bewustwording kwijt? Ik volg hier de Amerikaanse psychotherapeut John J. Prendergast: “The path of distancing is well-worn and familiar: we judge ourselves or others, and then we attack, withdraw, or numb. These reactions are all variations of the classic defensive repertoire of fight, flight, or freeze. The path of welcoming our experience, of becoming intimate with it, is less familiar. While it seems riskier, it is far more rewarding.”

Vechten, vluchten of bevriezen zijn woorden die we vaak gebruiken om de ongewenste reacties van paarden te beschrijven. Wat we meestal niet weten -en ook vaak niet willen weten- is dat deze begrippen ook op ons van toepassing zijn. De meesten onder ons hebben de neiging om geen enkele beïnvloeding (van een paard of van een andere mens) receptief op te nemen en naar die ervaring te luisteren. Deze weigering leidt op de duur tot zinloosheid en onmacht om echt in contact te zijn met onszelf en met wat ons omringt. Het is de basis van alle dwangmatig agressief en defensief reageren op en in de buitenwereld (=vechten, vluchten of bevriezen). Zich wél open stellen voor contact begint dus bij het bewust receptief zijn en indrukken in het lichaam toe te laten, zonder ze te bevechten, zonder ze te veranderen, wachtend op het gevoel of de boodschap die zich zal tonen. Door ons receptieve lichaam te gebruiken ontstaat er een wezenlijk contact, d.w.z. zoals ik echt ben en de ander (paard of mens) echt is. Met een diepere verbinding komt er respect, erkenning en vertrouwen in de relatie. Dan verdwijnt de angst en daarmee ook het vechten, vluchten of bevriezen. Zonder een ervaren gevoel in het lichaam ontstaat er geen verbinding. Zien, voelen en begrijpen lukken niet. Dan is er geen harmonie, geen samenzijn, maar isolement, dood, vervreemding en angst. Dan is het contact zinloos, niet interessant, het leven is er uit. Dan zijn er geen “spirituele” krachten aan het werk.

Iemand die het (receptieve) lichaam bestudeerd heeft en duizenden mensen getraind heeft, is Charlotte Selver. Ik heb bij één van haar leerlingen lessen gevolgd. In haar benadering ontbreekt het paard, maar het is zeer de moeite waard om haar manier van bewustworden via het lichaam te leren kennen. Je kan er ongelooflijk veel uit leren. Zelf zegt ze het zo: “In Sensory Awareness sorteren we geleidelijk en geduldig wat waarneming is en wat beeld of concept. We baseren ons op gewaarwordingen, m.n. op onze proprioceptieve sensaties… Deze innerlijke sensaties zijn zoals de sterren, die slechts verschijnen wanneer het kunstmatig licht is gedoofd. Als het voldoende stil is, kunnen ze zeer nauwkeurig zijn…” (Charlotte Selver).

Laat ik als voorbeeld een simpele aanraking nemen. Je legt jouw rechterhand gedurende dertig seconden op de rug van jouw paard. Dan haal je je hand weg. Als je, zoals Charlotte Selver zegt, de kunstmatige verlichting (de concepten dus) laat uitdoven, wat valt er dan te onderzoeken? Vragen zoals: Ben je klaar voor de aanraking? Kan je je hand laten ZIJN, zonder te duwen of te drukken, zonder te manipuleren? Wordt je wijze van staan beïnvloed door de hand op de rug van het paard? Hoe reageert je ademhaling? …

De vraag is of je er voor je paard kan ZIJN, met respect voor jezelf en voor je paard, een gelijkwaardige partner dus. Bij de verkenning van dergelijke vragen wordt het mogelijk om geconditioneerde concepten los te laten, of althans deze als zodanig te onderkennen. De wereld kan hierdoor als het ware een andere structuur krijgen, een nieuwe vorm van helderheid. Je ontwikkelt een soort betrokkenheid op wat er zich nu aandient, op wat er nu is. “When you feel what is, what occurs, what calls on you, your sensations, then you are in touch with life, which is always better, always deeper, always new.” (Charlotte Selver).

Mensen vertellen mij vaak dat ze aan de hand van deze simpele oefening iets voelen “verschuiven” in hun lichaam en iets zien en voelen “veranderen” tussen hen en hun paard. Anderen voelen niets of komen bij een oud trauma uit. Voelen “in het moment” is dan niet mogelijk. Hun lichaam blokkeert. De energie zit vast. Paniek overvalt ze. Rouw verlamt ze (=vechten, vluchten, bevriezen). 

Conclusie: paard en mens kunnen elkaar het best begrijpen als ze ontspannen zijn en de energieën in hun lichaam kunnen laten stromen. Als hun lichaam met de aarde verbonden is, ervaren ze dat “moeder aarde” hen draagt (lichamelijk en ook mentaal). Er is dan geen dreiging en dus ook geen vechten of vluchten. Het contact tussen beiden is levendig, authentiek, en voor beiden essentieel belangrijk (=gevoel van eenheid, communicatie). Transformaties worden mogelijk door bewustwording, “awareness”, samen zijn en wederzijdse beïnvloeding.